پنج مزیت تاجیکستان در زمینه هوش مصنوعی
19:03 10.11.2026 (نوسازی شده: 19:35 10.11.2026)

© Foto / Изображение сгенерировано ИИ
اشتراک
اختصاصی
وزیر صنعت و فناوریهای نوین تاجیکستان پنج مزیت راهبردی کشورش را برای توسعه هوش مصنوعی برشمرد
دوشنبه، ۱۰ نوامبر اسپوتنیک. شیرعلی کبیر دیدگاههای خود را در مراسم افتتاحیه کنفرانس بینالمللی AICONF-2026 در دوشنبه بیان کرد.
هوش مصنوعی دیگر فناوری آینده نیست؛ امروزه این فناوری حوزههای مختلف زندگی را، از تجارت و پزشکی گرفته تا فضا، متحول میکند. کشورهای مختلف بهطور فعال در حال گنجاندن شبکههای عصبی در راهبردهای فناوری اطلاعات خود هستند و تاجیکستان نیز با راهاندازی پروژههای اختصاصی و جذب سرمایهگذاران بزرگ، از این روند عقب نمانده است.
توسعه فناوریها نه تنها مزایایی به همراه دارد، بلکه پرسشهای جدیدی نیز ایجاد میکند؛ برای مثال، چگونه میتوان استفاده از هوش مصنوعی را ایمن و کارآمد ساخت. همین موضوع در کنفرانس بینالمللی هوش مصنوعی AICONF- 2026 که در شهر دوشنبه برگزار شد، نیز مورد بحث قرار گرفت.
بهمنظور اجرای نظاممند فناوریها، تاجیکستان برنامه ای بلند پروازانه برای دیجیتالی سازی کشور تا سال ۲۰۴۰ تصویب کرده است. اما نکته جالب تر در این میان، نه خود نقشه راه برای انتقال جامع اقتصاد به بستر دیجیتال، بلکه مزیتهای این جمهوری است که شیرعلی کبیر، وزیر صنعت و توسعه فناوری تاجیکستان، به آنها اشاره کرده است. جزئیات بیشتر را در گزارش اسپوتنیک تاجیکستان بخوانید.
ظرفیت صنعتی برای توسعه هوش مصنوعی
شیرعلی کبیر بارها اعلام کرده است که شبکههای عصبی به یکی از مهمترین عوامل تحول صنعت، افزایش بهره وری و تقویت رقابت پذیری اقتصاد جهانی تبدیل شدهاند. به گفته وی، به همین دلیل تاجیکستان توسعه اقتصاد دیجیتال را بهعنوان یکی از اولویتهای سیاست دولتی خود تعیین کرده است.
وی اظهار داشت: "کشور ما از ظرفیت راهبردی قابل توجهی برخوردار است که میتواند شرایط مساعدی را برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی و صنایع پیشرفته فراهم کند".
وزیر صنعت تاجیکستان در بررسی ظرفیتهای این کشور برای توسعه شبکههای عصبی، امکان استفاده از سیستمهای خنک کننده مایع را مهمترین برگ برنده تاجیکستان دانست. به گفته وی، ویژگیهای منحصربه فرد مناطق کوهستانی، شرایط اقلیمی و فراوانی منابع آبی، امکان بررسی مؤثر و به کارگیری سیستمهای نوین خنک سازی را فراهم میکنند.
شیرعلی کبیر گفت که امروزه هوش مصنوعی به یکی از عوامل مهم دگرگونی صنعت، افزایش بهره وری و تقویت رقابت پذیری اقتصاد جهانی تبدیل شده است.
"تاجیکستان نیز توسعه اقتصاد دیجیتال در بخش صنعت را یکی از اولویتهای سیاست دولتی خود قرار داده است. کشور ما از ظرفیتهای مهم راهبردی برخوردار است که میتوانند زمینه مناسبی را برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی و صنایع پیشرفته فراهم کنند"، وزیر صنعت و فناوریهای نوین تاجیکستان گفت.
وی با اشاره به ظرفیتهای گسترده تاجیکستان در زمینه توسعه هوش مصنوعی، بر شش حوزه راهبردی دارای اهمیت ویژه تأکید کرد.
نخست، وی خنکسازی مایع را مزیت طبیعی تاجیکستان خواند و افزود که توپوگرافی کوهستانی، ویژگیهای اقلیمی و منابع آبی تاجیکستان، فرصتهای مناسبی را برای مطالعه و بهکارگیری فناوریهای نوین خنکسازی، از جمله خنکسازی مایع، فراهم میکنند.
"استفاده از چنین فناوریهایی میتواند کارایی مراکز پردازش دادهها را افزایش دهد، مصرف انرژی را کاهش دهد و زمینههای بیشتری را برای جذب سرمایهگذاریهای بینالمللی فراهم سازد. همزمان، استفاده خردمندانه از منابع آب باید اصل اساسی اجرای چنین پروژههایی باشد"، شیرعلی کبیر گفت.
به گفته وی، دومین مزیت راهبردی، انرژی پاک است که زمینه توسعه هوش مصنوعی مبتنی بر انرژی برق آبی را فراهم میکند، زیرا بیش از ۹۰ درصد برق تاجیکستان از طریق نیروگاههای برقآبی تولید میشود و بر اساس برخی ارزیابیها، این شاخص به ۹۸ درصد میرسد.
"این ظرفیت برای توسعه مراکز پردازش دادهها و توان محاسباتی با عملکرد بالا یک مزیت مهم به شمار میرود و میتواند تاجیکستان را برای شرکتهای بینالمللی فناوری که به استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر و کاهش ردپای کربنی زیرساختهای دیجیتال علاقهمند هستند، به مقصدی جذاب برای سرمایهگذاری تبدیل کند"، وزیر گفت.
سومین مزیت، دو مزیت پیشین را با یکدیگر ترکیب میکند و به مراکز داده و ذخایر راهبردی مواد معدنی مربوط میشود. منظور، ترکیب ظرفیتهای برقآبی، قابلیتهای طبیعی برای خنکسازی و همچنین ذخایر آنتیموان، مس و دیگر منابع طبیعی دارای اهمیت صنعتی است که زمینه را برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی و تولیدات پیشرفته فراهم میکنند.
"تاجیکستان از جمله تولیدکنندگان مهم آنتیموان در جهان به شمار میرود و در حال حاضر در جایگاه دوم جهان قرار دارد. هدف ما توسعه فرآوری عمیق مواد خام، جذب شرکای فناوری و ورود تدریجی کشور به زنجیرههای بینالمللی تولید محصولات پیشرفته است"، شیرعلی کبیر گفت.
مشارکت در زنجیره تولید در حوزه هوش مصنوعی Upstream وDownstream، چهارمین مزیت تاجیکستان به شمار میرود؛ زیرا هدف راهبردی این کشور صرفاً به استقرار مراکز داده محدود نمیشود.
مشارکت در زنجیره تولید در حوزه هوش مصنوعی Upstream وDownstream، چهارمین مزیت تاجیکستان به شمار میرود؛ زیرا هدف راهبردی این کشور صرفاً به استقرار مراکز داده محدود نمیشود.
"ما میخواهیم تمام زنجیره ارزش هوش مصنوعی را پوشش دهیم: از منابع طبیعی، انرژیهای تجدیدپذیر، مواد معدنی راهبردی و زیرساختهای محاسباتی گرفته تا توسعه محصولات دیجیتال و راهکارهای هوشمند. بهرهگیری از چنین ظرفیتهایی در صنعت، مدیریت دولتی، امور مالی، آموزش، بهداشت و درمان و کارآفرینی میتواند به شکلگیری تولیدات نوآورانه و خدمات ملی رقابتپذیر کمک کند"، وزیر صنعت و فناوریهای نوین تاجیکستان گفت.
با این حال، شرایط طبیعی منحصربهفرد و ذخایر مواد خام، تنها زیرساخت فنی این حوزه را تشکیل میدهند. عامل بسیار مهمتر در توسعه بخش فناوری اطلاعات، جمعیتشناسی آن است. ازاینرو، وزیر صنعت تاجیکستان، جمعیت جوان را پنجمین مزیت این کشور میداند.
از دیدگاه وی، جمعیت جوان یا سرمایه انسانی برای توسعه هوش مصنوعی، پنجمین مزیت تاجیکستان است. حدود ۷۱ درصد جمعیت تاجیکستان را افراد زیر ۳۵ سال تشکیل میدهند و این نیروی انسانی عظیم، فرصت ارزشمندی را برای تربیت نسل جدید مهندسان، برنامهنویسان، پژوهشگران و متخصصان حوزه هوش مصنوعی فراهم میکند.
"ما به توسعه آموزشهای فناورانه، گسترش برنامههای مهارتآموزی و همکاریهای بینالمللی توجه ویژه داریم، زیرا هدف ما نهتنها جذب فناوریهای خارجی، بلکه تربیت متخصصان ملی برای طراحی و توسعه مستقل این فناوریهاست"، شیرعلی کبیر گفت.
به این ترتیب، مجموعه این مزیتها، از سیستمهای خنککننده کارآمد در مناطق کوهستانی گرفته تا سرمایه انسانیِ رو به رشد، تاجیکستان را به بستری بسیار مستعد برای سرمایهگذاریهای فناورانه تبدیل میکند. بنابراین، این کشور از فرصتهای خوبی برخوردار است تا ثابت کند که ویژگیهای جغرافیایی و جمعیتشناختی، در صورت اتخاذ رویکردی درست، میتوانند به مهمترین عامل محرک پیشرفت تبدیل شوند.


